Onderwijs in kritisch denken: waarom niet “alle reklam, goeie reklam” mag zijn

Trump has big plans

(image credit: Kaz Vorpal, CC-BY license)

In dat parallelle universum dat de Verenigde Staten van America heet, is er al enkele maanden een steeds meer bizarre vertoning gaande, waarbij de vroegere projectontwikkelaar en huidige reality-TV ster Donald Trump het hele politieke discours naar zijn hand is aan het zetten. Nu zou je denken dat dat misschien geen slechte zaak is, en dat de onderwerpen die meneer Trump naar voor brengt de essentie raken. Helaas, driewerf helaas. De retoriek van meneer Trump is bot, navelstaarderig, en nagenoeg volledig vrij van enige stavende informatie. In plaats daarvan is het ultra-populisme; het gaat zo ver dat hij het populisme gewoon voorbijsteekt, en er bijna aan de andere kant weer uitkomt. De visie is eenvoudig: hoe meer ik in de media kom, hoe meer populair ik word. En hoe kom ik in de media? Door straffe uitspraken te doen! En het lukt. Het lukt enorm goed; meneer Trump is in de polls met voorsprong de meest populaire Republikeinse kandidaat, en hij pollt ongeveer even hoog als de gevestigde (maar evengoed voor velen controversiële) waarde Hillary Rodham-Clinton aan Democratische zijde.

Hoog tijd om eens even een kleine meta-analyze uit te voeren. Beide kandidaten hebben hun bagage, en beide kandidaten hebben hun stijl. Maar ze schijnen effectief een totaal ander publiek aan te spreken,en die twee soorten publiek lijken min of meer gelijk verdeeld te zijn in het land. Mevrouw Rodham-Clinton gaat over expertise, harde cijfers, competentie, en big issues, en dat spreekt opgeleide, kritische mensen aan (sommige positief, sommige negatief). Meneer Trump daarentegen, wil een muur tegen Mexico, heeft blijkbaar een bloedhekel (pun intended) aan dames met een stevig IQ, en kan het niet veel schelen wat eender welke cijfertjes of inzichten bij te dragen hebben. Dat spreekt duidelijk ook een publiek aan, maar schijnbaar een minder goed opgeleid, weinig kritisch publiek.

Naast deze twee huidige front runners zijn er uiteraard nog een boel andere, competente en zinnige kandidaten, zeker ook in het Republikeinse kamp, maar die worden momenteel volledig weggedrumd door meneer Trump. En daar zit de grote adder. Hoewel het mogelijks (slecht) entertainment is dat hier geleverd wordt, heeft een dominant land als de Verenigde Staten echt wel het een en ander om grondig over na te denken, zowel wat binnenlandse als buitenlandse politiek betreft, en is al die zendtijd en aandacht voor meneer Trump uiteindelijk nefast voor een serieuze conversatie over waar het land heen moet (guilty as charged, trouwens; ook ik ben hier over meneer Trump aan ‘t schrijven :S).

Maar een substantieel deel van de bevolking schijnt niet meteen mee te zijn met de (anders nogal duidelijke) split tussen (slecht) entertainment, en beleid. En dat ligt voor een deel aan de scholing in de Verenigde Staten, waar de focus op kritische zin meer en meer schijnt te ontbreken. Kort samengevat krijg ik de indruk dat het om volgende redenering gaat: “Succes is geld, en wie geld heeft, moet wel succesvol zijn. En wie succesvol is, heeft gelijk; die is goed bezig.” En daarbij steeds vaker gevoegd: “Wie veel in de media komt, is succesvol.”

Dit is echt een dodelijke combinatie, simpelweg omdat je op die manier autoriteit verleent aan mensen op basis van grotendeels tangentiële eigenschappen. Is een rijk persoon noodzakelijkerwijs een goed bestuurder met een goede visie (voor de gehele bevolking)? Is een bekend persoon een goed bestuurder met een goede visie? Lijkt me beide gevaarlijk kort door de bocht!

Hopelijk kunnen we het hier in ons eigen landje voorlopig nog kritisch houden, en blijven we vooral naar inhoud en niet naar verpakking kijken, zeker wat ons beleid betreft. Maar het beeld dat nu vanuit een der grootste democratiën van de wereld overgewaaid komt, is eigenlijk beangstigend, zeker voor een wetenschapper die hartstochtelijk studenten probeert op te leiden tot productieve maar (zelf-)kritische mensen.

Laten we er dus met z’n allen in het aankomende school- en academiejaar voor waken dat onze kritische zin (zowel in ons onderwijs, als in ons denken), hier kort samengevat als het in redelijke vraag stellen van autoriteit, een impliciet en goed onderhouden onderdeel van onze geest blijft!

PS: voor hen die het zich afvroegen: impactfactornulpuntnul is uiteraard géén poging van de Jonge Academie om met straffe uitspraken en soms ongefundeerde hersenspinsels media aandacht te trekken! Zoiets zou zo’n eminent gezelschap als wij echt nóóít doen!

4 reacties

  1. Schitterende post Lennart.
    Trump is uiteraard de anti-intellectueel. Vele ‘Trumps’ (ook binnen de academische wereld lopen er rond!) koketteren zelfs met hun afkeer voor alles wat ‘te moeilijk’ of ‘te serieus’ is en schotelen al te eenvoudige recepten voor als panacee. Blijkbaar trekt dat mensen aan. Misschien verklaart de eenvoud van de boodschap deze aantrekkingskracht – nuance vraagt tijd (en dus reclame-inkomsten in Trumps’ wereld). Maar toch vraag ik me af, de hand in eigen borst stekend, waar en wanneer we de kans hebben laten schieten om inhoud en reflectie aantrekkelijk(er) te maken.

    • Frederik, zeer goed punt in je reactie: het is hoog tijd om eens na te denken hoe we correct, kritisch en genuanceerd denken in soundbites kunnen vatten. Dit klinkt uiteraard als een oxymoron, maar ik ga er zeker eens mijn hoofd over breken!

      • Misschien moeten we scicom meer aanpakken als een soap opera: een reeks zeer eenvoudige soundbites die echter een complex geheel vormen. Een google images naar ‘soap opera diagrams’ werkt inspirerend.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *